Erişilebilirlik

Yazar Günter Grass'tan 'Nazi' İtirafı


Almanya'da onyıllardır en önemli yazar ve aydın kimdir sıralamasında akla gelen ilk isim Günter Grass olur. 78 yaşındaki Grass, İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki genç Alman edebiyat kuşağından öne çıkan ve Nobel Edebiyat Ödülünü de kazanan bir isim.

Grass’ın gençliğinde Nazi ordusunda görev yaptığını itiraf etmesi ülkede ve sanat çevrelerinde büyük şaşkınlık yarattı.

Bugün Polonya sınırları içindeki Danzig kentinde doğan Grass, savaş sonrasında heykeltraşlık eğitimi aldı ve 1956'da Stuttgart'ta ilk sergisini açtı. Bir süre İtalya'da ve Fransa’da yaşayan Grass bu dönemde şiir ve oyunlar yazmaya başladı. 1959 yılında Paris'te yazdığı Teneke Trampet adlı romanıyla kamuoyunun dikkatini çekti, romanın sinema uyarlaması 1979'da Oscar ödülünü kazandı, bu ödülle dünya çapında tanındı, eserleri Türkçe’de dahil olmak üzere 40 dile çevrildi.

Benim Yüzyılım, Kurbağa Güncesi ve Yengeç Yürüyüşü gibi romanları bulunan ve aynı zamanda çok ilgi gören bir ressam olan Grass, birçok kez aday gösterildiği Nobel Edebiyat Ödülü'nü 1999 yılında aldı.

Grass sanatçı kişiliğinin yanısıra siyasi angajmanı yoğun bir kişi, 1960'lı yıllarda sosyaldemokratların saflarında politikaya aktif olarak katılan yazar, barış hareketlerinde ve insan hakları mücadelesinde de Alman entelektüellerinin tavırlarını belirleyen isimlerden ilki oldu.

Eserlerinde ve yer aldığı siyasi ortamlarda savaşa, şiddete ve her türlü haksızlığa karşı aldığı tavırlarla tanınan Grass için ülkenin ‘temiz vicdanı’, ‘aydın beyni’ ve hatta ‘ahlaki zabıtası’ gibi tanımlamalar kullanıldı. İşte, tabiri yerindeyse, kurumlaşan bir ismin İkinci Dünya Savaşı’nın son döneminde Alman Nazi Ordusu’nun paramiliter savaş kolu Waffen SS'te yer aldığının ortaya çıkması Almanya’yı tam anlamıyla şok etti.

Grass, geçen Cumartesi günü Frankfurter Allgemeine Zeitung gazetesinde yayımlanan bir söyleşisinde, savaş sırasındaki anılarını yazdığı yeni kitabından bahsetti. Buna göre. 17 yaşındayken, gönüllü olarak başvurduğu Waffen SS’in Zırhlı Birliği'ne kabul edilmiş ve savaşın sonuna kadar burada hizmet vermiş. Waffen SS düzenli ordunun içinde bir çeşit gerilla savaşı veren ve en fanatik Nazi gönüllülerden oluşan paramiliter gruba verilen ad.

Gerçi ünlü edebiyatçı, "Bu gerçek benim üzerimde hep bir yüktü. Bu kitabı yazmamın bir nedeni de, yıllar boyu bu konuyu hep sır olarak saklamamdır" diyor, ama Alman kamuoyu Grass’ın neden bu durumu bu kadar uzun bir süre gizli tuttuğunu konuşuyor. "Sürekli olarak düşünce ve ifade özgürlüğünden, dürüstlükten dem vuran ve bu bağlamda da çeşitli fırsatlarda Türkiye’yi de eleştiren biri, geçmişini saklamamalıydı" deniliyor. Hatta ülkenin önde gelen köşeyazarlarından birçoğu Grass’ı yalancılıkla suçlayıp, Nobel ödülünü geri vermeye çağrıyorlar.

Berlin’de yaşıyan felsefeci - yazar Zafer Şenocak da bunun ortaya çıkmasının esasında bir sürpriz sayılmaması gerektiğini, sorunun Grass’ın kuşağı ile bağlantılı olduğunu belirtiyor.

Grass'ın gençlik anıları önümüzdeki ay yayımlanacak. Bu arada yazara yönelik bir eleştiri de, bir kere daha bir ‘pazarlama ustası’ olduğunu göstermesi. Nitekim ülkenin önde gelen ekonomi gazetesi Hendelsblatt hafif alay kokan bir makelede Bu itirafıyla yeni kitabı için iyi reklam yaptı. Zamanlaması harika...’ diyor Grass’ın geç gelen itirafı için.

XS
SM
MD
LG