Erişilebilirlik

'Soykırım İfadesinden Vazgeçmezler'


1915’teki Ermeni soykırımı iddialarını şiddetle savunan çevreler, bu sorunun bilim adamları ve tarihçiler tarafından incelenmesine, ya da başka bir şekilde tanımlanmasına sıcak bakmıyor. Ermeni iddiaları konusunda inceleme yapan Alman asıllı Amerikalı tarihçi Guenter Lewy de bu konuda zorluk yaşayan uzmanlardan biri. Soykırım uzmanı Lewy, siyasetçilerin Ermeni soykırımı iddiaları konusundaki kararı, tarihçilere bırakması gerektiğinde ısrar ediyor.

Guenter Lewy, 10 yaşındayken ailesiyle birlikte Nazi Almanyası’ndan ayrılarak, Filistin’e, daha sonra da Amerika’ya göç etti. Akrabalarının bir kısmını Yahudi soykırımında kaybetti. Yaşadığı acı deneyimleri, onu soykırım konusunda uzmanlaşmaya itti. Yahudi soykırımının yanı sıra, Ermeni soykırım iddialarını da inceledi. 2005 yılında yazdığı “Osmanlı Türkiyesi’ndeki Ermeni Katliamları: Tartışmalı Bir Soykırım” adlı kitabında, 90 yıl önce Anadolu'da geçen olayları araştırdı ve olayların bir soykırım şeklinde tanımlanamayacağı sonucuna vardı. Amerika’da bu kitabının basılması konusunda yoğun bir muhalefetle karşılaşsa da, kitabını bastırmayı başardı.

Dün Washington’daki Kongre Kütüphanesi’nde konuşan Guenter Lewy, soykırım iddiasını kabul eden yasama organlarına yaptığı çağrıda, tarihin tartışmalı soruları konusunda kararın tarihçilere bırakılmasını istedi.

Tarihin siyasetçilere değil, tarihçilere bırakılması çağrısını Amerikan Kongresi, Fransız ve Avrupa parlamentolarına da yineleyen Lewy, soykırım iddialarını onaylayan yasama kararlarının, dışarıda yaşayan Ermenilerin baskısıyla alındığını söyledi.

Türk ve Ermeni tarafından tarihçilerin zaman zaman biraraya geldiklerine dikkat çeken Guenter Lewy, bunları ‘olumlu gelişmeler’ diye niteledi.

Eski Amerikan Kongre üyelerinden Stephen Solarz’ın, ‘Soykırım ifadesi yerine başka bir ifade kullanılması konusunda bir uzlaşma var mı?” sorusunu yanıtlayan Profesör Lewy, her iki tarafın da uzlaşma önerilerine sıcak bakmadığını belirtiyor.

Massachussetts Üniversitesi Siyaset Bilimi bölümü profesörlerinden Lewy, Ermeniler gibi kendilerini sürgünde hisseden toplulukların, radikal görüşlerin etkisi altında kaldığını ve bir gün sürüldükleri yerlere geri dönecekleri inancıyla yaşadığını hatırlattı. Lewy bundan dolayı da Ermenistan ve Türkiye dışında yaşayan Ermenilerin, soykırım ifadesinden taviz vermek istemediğini belirti.

Birkaç yıl önce Türkiye ve Ermenistan Cumhuriyeti arasında yakınlaşma başladığını anlatan tarihçi, bu yakınlaşmanın, soykırımı tartışma noktasına gelindiğinde, dışarıda yaşayan Ermenilerin baskısıyla bozulduğunu savundu. Türk ve Ermeniler arasında kesilen diyalogun bir gün devamını dileyen Amerikalı profesör, iki tarafta artan milliyetçilik rüzgarlarının bu tarz yakınlaşma çabalarını engellediğini kaydetti.

Türk ve Ermeni arşivleri arasında bir karşılaştırma yapması istenen Profesör Lewy, Türk arşivlerinin göreceli olarak araştırmacılara açıldığını, ancak Türkiye’ye yakın olan araştırmacılara daha hoşgörülü davranıldığını belirtti. Guenter Lewy, bununla birlikte bazı Ermeni tarihçilerin Türk arşivlerinden yararlanabildiğine dikkat çekti. Profesör Lewy, buna karşılık Boston kentindeki Daşnak arşivlerinin halen Ermeni olmayanlara kapalı tutulduğunu hatırlattı.
XS
SM
MD
LG