Erişilebilirlik

Güvenlik Konseyi Toplantısı Ertelendi


Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin, İran konusunda bugün yapacağı toplantı ertelendi. Yeni bir toplantı tarihi henüz açıklanmadı.

Konseyin beş daimi üyesi Amerika, İngiltere, Fransa, Almanya, Çin ve Rusya; İran’ın nükleer programıyla ilgili bir bildiri taslağı üzerinde anlaşmaya varmaya çalışıyor. İran’ın uranyum zenginleştirmeye son vermesi ve Uluslararası Atom Enerjisi Dairesinin koşullarını yerine getirmesini isteyen bir bildiri, dün Çin ve Rusya tarafından engellenmişti.

Amerika, İngiltere ve Fransa, Atom Enerjisi Dairesinin İran konusunda 14 gün içinde rapor vermesini istiyor. Çin ve Rusya’ysa rapor için daha fazla zaman tanınmasını istiyor.

Çin ve Rusya Engeli

Bir ayı aşkın süredir başta Amerika olmak üzere, Fransa, İngiltere ve Almanya BM Güvenlik Konseyi’nden İran’ı uyaran bir karar tasarısı çıkarmaya çalışıyor. Karar tasarısı, Tahran yönetimini, uranyum zenginleştirme programını askıya almaya ve Uluslararası Atom Enerjisi Dairesi’nin standartlarına uymaya çağrıyor.

Ancak İran’ın nükleer tesislerini inşa eden Rusya’yla, İran’dan önemli miktarda petrol satın alan Çin en başından beri Güvenlik Konseyi’nde alınacak yaptırım kararına sıcak bakmıyor. Tahran yönetimi ise, nükleer programının güvenli ve barışçıl amaçla kullanıldığını iddia ediyor.

Konseyin geçen haftaki toplantılarında da Rusya ve Çin, İran hakkında hemen karar alınmasını engellemişti.

Amerika Dışişleri Bakanlığı Müsteşarlarından Nicholas Burns, konuyla ilgili yaptığı açıklamada Güvenlik Konseyi’nin toplantılarda ortak bir dil üzerinde anlaşılabileceğine inandığını belirtimiş, bu hafta içinde bir karar alınacağını düşündüğünü belirtmişti. Ama uzun müzakerelerden yine bir sonuç çıkmadı. Rusya ve Çin diplomasiye biraz daha zaman ayrılması gerektiği düşüncesiyle taslağın görüşülmesini erteleme kararı aldılar.

Burns, Çin ve Rusya’nın bu hafta da karar tasarısını engellemesine karşın toplantıdan sonra “Hepimiz İran’ın uluslararası sorumluluklarını yerine getirmediği, nükleer programını dünya barışını ve güvenliğini ileride tehlikeye atacak şekilde geliştirdiği konusunda hemfikiriz” dedi.

Çin’in BM Daimi Temsilcisi ise, “müzakereler devam ediyor, henüz bir şey söylemek için çok erken” demekle yetindi. Son zamanlarda Pekin yönetimi daha yavaş bir diplomasi sürecinden yana olduğunu belirtirken, Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’nun bu konuda liderlik rolünde olması gerektiğini savunuyor. Rusya da Çin gibi Güvenlik Konseyi’nin konuyu Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’na bırakması gerektiğini iddia ediyor. Ancak Birleşmiş Milletler'e bağlı Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu İran'ın nükleer programıyla ilgili yükümlülüklerini ihlal ettiği gerekçesiyle Güvenlik Konseyi'ne sevkine karar vermişti.

New York’ta bu tartışmalar devam ederken, İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad, Nevruz bayramı nedeniyle yaptığı konuşmada, nükleer programı konusunda Tahran’a yapılan baskılara boyun eğmeyeceklerini söyledi.

Amerika, İngiltere ve Fransa ise Uluslararası Atom Enerjisi Dairesi Başkanı Muhammed El Baraday’in İran’la ilgili raporunu iki hafta içinde Güvenlik Konseyi’ne sunmasını istiyor. Amerika’nın BM Büyükelçisi John Bolton ise ülkesinin 14 günlük süreyi tercih ettiğini, ancak biraz daha uzatılmasına itirazı olmadığını bildirdi. Siyasi gözlemciler ise, Rusya ve Çin’in konuyla ilgili iki hafta içinde adım atmalarının zor gözüktüğünü vurguluyorlar.

XS
SM
MD
LG