Erişilebilirlik

ABD'de Irak Tartışmaları


Irak’ta seçimlerden sonra hükümeti kurma çalışmaları devam ederken, direnişçilerin saldırıları sürüyor ve birçok Amerikalı Irak’taki Amerikan askerlerinin bir an önce geri çekilmesini istiyor.

Irak’ta Aralık ayında yapılan seçimlerin resmi sonuçları kısa bir süre önce açıklandı ve en çok oy alan Şii partilerin oluşturduğu Birleşik Irak İttifakı, işbaşındaki Başbakan İbrahim el Caferi’nin yeni dönemde de ittifakın başbakan adayı olmasını kararlaştırdı. Seçimde Irak Meclisi’ndeki toplam 275 sandalyenin 128’ini Şiiler, 55’ini Sünni partiler, 53’ünü de Kürt ittifakı kazanmıştı. Geri kalan üyelikler, laik Sünni partilerle, hristiyan ve Türkmenler arasında paylaşıldı. Şii ittifakı en çok sandalyeyi kazanmakla birlikte mecliste tek başına hükümet kurmaya yetecek sayıda oya sahip olamadı.

Washington’daki Orta Doğu Enstitüsü uzmanlarından ve Dışişleri Bakanlığında Orta Doğu ve Güney Asya İstihbarat Dairesi’nin eski başkan yardımcısı Wayne White, İbrahim Caferi’nin yeni başbakan olarak seçilmesini hayretle karşıladığını belirtiyor:

"Caferi seçimden önce başbakanlığı boyunca Irak’ta istikrarı sağlamayı başaramadı. Birçok Iraklı ve özellikle Sünniler yeni dönemde farklı bir kişinin başbakan olmasını bekliyordu.”

Wayne White, Şii Başbakan Caferi döneminde, özellikle Irak İçişleri Bakanlığında, daha önceki Başbakan İyad Allawi tarafından göreve getirilmiş olan Sünnilerin görevden uzaklaştırıldığını ve bu bakanlığın insan hakları ihlalleriyle suçlandığını belirtiyor.

Sünni Araplar aynı zamanda Şii Başbakan Caferi’nin, Şii din rejimi tarafından yönetilen İran’a fazlasıyla yakın olduğunu düşünüyor. Caferi’nin geçen yıl Nisan ayında Başbakanlık görevini devralmasından hemen sonra kabul ettiği ilk yabancı konuğun İran Dışişleri Bakanı olduğu birçokları tarafından unutulmuş değil.

Yeni Irak parlamentosunun önümüzdeki günlerde ilk toplantısını yapmak üzere toplanması bekleniyor. Orta Doğu uzmanı Wayne White, yeni koalisyon hükümetini kurma çalışmalarının tahmin edildiği gibi zor ve yavaş ilerlediğini söylüyor:

“Asıl sert pazarlık şimdi başlayacak. Irak’ta bir dizi geçici hükümet dönemi geride kalıyor. Çok ciddi ve yoğun pazarlıklar yaşanacak. Şii Başbakan İbrahim el Caferi’ye Kürtler bile itirazda bulundu, bazı kırmızı çizgileri olduğunu açıkladı. Kürtler, Caferi’yi, Kürt Cumhurbaşkanı Celal Talabani’nin ülke yönetimindeki rolünü sınırlamakla suçluyor.”

Başkan Bush, sıs sık Irak’ın, terörle savaşta son derece önemli olduğunu söylüyor. Oysa gerek Amerika’da, gerekse Irak’ta, Amerika liderliğindeki koalisyon güçlerinin artık Irak’tan çıkması gerektiğini savunanların sayısı artıyor. Irak’taki askeri operasyonları eleştirenler, kitle imha silahlarının bulunmamış olmasını, direnişçilerin saldırılarının sürmesini, Ebu Gureyb hapisanesinde yaşanan skandalı ve 2,200’den fazla Amerikan askerinin ölmüş olmasını, askeri harekatın başarısız olduğunu kanıtlayan örnekler olarak sıralıyor.

Amerika Savunma Bakanının Siyasi İşlerden Sorumlu Yardımcısı Eric Edelman, Irak’ın terörle savaşta önemli bir savaş alanı olduğunu söylüyor:

“Irak’taki gelişmelere göre, ya teröristler cesaret kazanıp eylemlerini yayacak ve istedikleri hilafet rejimini kurma hedefi yönünde ilerleyecek ya da ağır darbe yiyecekler. Bizim açımızdan, Irak’ta başarısızlığı kabul etmek diye bir tercih sözkonusu bile değil. Dolayısıyla başlangıçta bu savaşa girme konusunda farklı düşünceler sözkonusu olduysa bile, bugünkü durumda sonucun mutlaka başarılı olması gerekiyor.”

Irak’ta Aralık ayında yapılan parlamento seçimlerinden birkaç ay önce Irak halkı ülkenin yeni anayasasını referandumla onayladı. Ancak, özellikle Sünni Iraklılar, Şiileri kayırdığı gerekçesiyle anayasayı eleştiriyor. Anayasa, ülkenin federal yönetim sistemine geçmesine olanak tanıyor. Sünniler bunun ileride Irak’ın bölünmesi anlamına geleceğini düşünüyor ve güçlü bir merkezi hükümet anlayışını yerleştirmek için anayasanın değiştirilmesini istiyor. Sünniler aynı zamanda, Irak’ın büyük petrol yataklarının Şii ve Kürt bölgelerinde bulunduğunu hatırlatarak federal yönetim sisteminde petrol gelirlerinden Sünni bölgelerinin pay alamayacağını belirtiyor.

Amerika Savunma Bakan Yardımcısı Edelman, Irak anayasasının referandumla onaylanmasının tarihi dönüm noktası olduğunu söylüyor:

“Yeni Irak anayasasının eksik yanları olduğu konusunda kuşkum yok. Ama çok önemli bir olumlu yönü var ki, o da anayasanın Iraklılar tarafından kaleme alınmış olması. Iraklılar tarafından, Iraklılar için yazıldı ve Iraklılar tarafından onaylandı. Bence bunun Orta Doğu bölgesinde anayasal sistemi yerleştirme konusunda ne derece önemli olduğunu gözden uzak tutmamak gerekir.”

Amerikan Genelkurmay Başkanı’nın yardımcılarından Korgeneral Raymond Odierno, Irak’taki askeri operasyonda önemli görevlerde bulundu. Amerikalı general, Irak’a girmeden önce, Amerika öncülüğündeki koalisyonun bazı önemli hesap hataları yaptığını söylüyor:

“Bir kere, Saddam Hüseyin liderliğinde 30 yıl süren ve halkı terörize eden baskı rejiminin sebep olduğu toplumsal tahribatı hesaplayamadık. Irak devlet kurumları hiçbir görev yapamayacak durumdaydı. Daha sonra, rejimi uzaklaştırmamızı izleyen dönemde de Irak devletinin, parasını, ordusunu, güvenlik sistemini yürütme yeteneğinden tamamen yoksun olduğu görüldü. Ve, herşeye sıfır’dan başlamamız gerekti.”

Ancak Irak’ta, yaşanan zorluklara rağmen gelişmeler olduğu da bir gerçek. Geçen yılki seçimler ve anayasanın onaylanması ve eski diktatör Saddam Hüseyin’in insanlığa karşı suç işlediği gerekçesiyle mahkeme önüne çıkarılması bu gelişmeler arasında sayılıyor. Amerika Savunma Bakan Yardımcısı Edelman, Irak halkını kutlamak gerektiğini belirtiyor:

“Bir bütün olarak bakıldığında Irak’ın, 30 yıldan fazla süren diktatörlüğün izlerini silmek dahil olmak üzere, karşı karşıya olduğu zorlukları gözönüne alırsak, üç yıldan kısa bir süre içinde kaydedilen ilerlemeden etkilenmemek mümkün değil.”

Irak liderleri yeni koalisyon hükümetini ve cumhurbaşkanlığı konseyini kurmaya çalışırken, gözlemcilerin çoğu, bu çabaların sonucunun, hem kendi ülkelerinin geleceği hem de Amerika’yla Irak arasındaki ilişkiler açısından son derece önemli olacağını belirtiyor.

XS
SM
MD
LG