Erişilebilirlik

Irak'ın Yeniden İmarında Sorunlar


Irak’ta yürütülen yeniden imar çalışmalarında ortaya çıkan zorluk ve yolsuzluklar Amerikan Kongresi’nde inceleme altına alındı. Kongre, sorunları giderip çalışmaları hızlandırmak için neler yapılması gerektiğini araştırıyor.

Irak’ta yeniden imar çalışmalarının ağır ilerlemesinin başlıca nedeni olarak ülkedeki güvenlik ortamının kötü olması gösteriliyor. Ancak, Amerikan Kongresi’ne bağlı olarak çalışan ve kamu harcamalarının denetiminden sorumlu olan Kongre Muhasebe Dairesi’nin uluslararası işler ve ticaretten sorumlu yetkilisi Joseph Christoff, tek sebebin bu olmadığını söyledi. Christoff, Senato Dışilişkiler Komisyonu’nda geçtiğimiz günlerde, Irak’ın yeniden imarında yaşanan sorunlar konusunda düzenlenen toplantıda Senatörlerin sorularını yanıtladı:

“Diğer sorunlar, çeşitli Amerikan resmi kuruluşları, müteahhitler ve Iraklı yetkililer arasında yaşanan anlaşmazlıklar, inşaat alanlarının kime ait olduğu konusundaki karışıklık, çalışanların sürekli değişmesi ve enflasyonu sayabiliriz.”

Amerikan hükümeti, Kongre’nin, Irak’ın yeniden imarında kullanılmak üzere ayırdığı 18 milyar 400 milyon Dolarlık bütçenin 5 milyar 800 milyon Dolarlık bölümünü güvenlikle ilgili harcamalar için kullanmaya karar verdi.

Bu kaynak aktarımı nedeniyle Irak’ta su ve elektrik şebekelerinin onarımıyla ilgil bazı projelerin sınırlandırılması, hatta iptal edilmesi gerekti. Kongre Muhasebe Dairesi’nden Joseph Christoff, Irak hükümetinin de bu projeleri yürütmek için gerekli kaynaktan yoksun olduğunu söyledi:

“Irak hükümeti, elektrik sıkıntısından, personel ve malzeme yetersizliğine kadar çeşitli sorunlarla karşı karşıya... Temmuz 2005’de, bu sorunlar yüzünden, 52 milyon Dolarlık harcama yapıldığı halde su ve kanalizasyon sistemlerinin hala tam kapasiteyle çalışmadığını gördük. Elektrik sektöründe, doğal gazla çalıştırılması gereken bazı santrallarda kötü kaliteli fuel oil kullanılıyor. Iraklı yetkililer, yeni santralların işletilmesi konusunda personele gerekli eğitimi veremediklerini söylüyor.”

Irak’ın yeniden imarıyla ilgili çalışmalarda yolsuzluk da ciddi bir sorun olarak görülüyor. Amerika’nın Irak’ta yeniden imar amacıyla yaptığı harcamalardan sorumlu Baş Denetçisi Stuart Bowen Senato komisyonunda yolsuzluk konusunda şöyle konuştu:

“Irak’ta iki ayrı direnişle karşı karşıyayız. Biri savaş alanında görülen ve ülkenin alt yapısına büyük zarar veren direniş... Diğeri ise gizli direniş diyebileceğimiz, yolsuzluk sorunu...”

Baş denetçi Bowen bugünlerde yolsuzlukla savaşın önemi konusunda Iraklı yetkililerle görüşmeler yapmak üzere Irak’ta bulunuyor. Dünya Bankası, Irak’ta yeniden imar çalışmaları için toplam 56 milyar Dolarlık kaynağa ihtiyaç duyulacağını tahmin ediyor.

Kongre Muhasebe Dairesi’nden Joseph Christoff, Irak’ta güvenlik sorunları ve harap durumdaki alt yapı nedeniyle maliyetlerin sürekli arttığını ve Dünya Bankası’nın öngördüğü 56 milyar Doların yeterli olmayacağını söylüyor. Irak’ın yeniden imarı için yapılan uluslararası toplantılarda, çeşitli ülke ve kuruluşların vaadettiği paraların toplamı ise 13 milyar Doları geçmiyor. Bu miktarın da sadece 3 milyar 200 milyon Doları bugüne kadar transfer edilmiş bulunuyor. Bu durum Amerikan Kongresi üyeleri arasında kaygıyla karşılanıyor. Bu kaygıyı Cumhuriyetçi Senatör Chuck Hagel şu sözlerle dile getirdi:

“Irak’ta yeniden imar çalışmasının yükü Amerikalı vergi mükellefinin omuzlarında...”

Başkan Bush yönetimi Irak’ta karşılaşılan sorunlar nedeniyle yeniden imar çalışmalarında, büyük çaplı projelerden vazgeçiyor.

Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice’in Irak konusundaki baş danışmanı James Jeffrey, Başkan Bush’un, 2007 bütçe tasarısında Irak’ta demokratik toplum ve sağlıklı ekonomi yaratma çabasına destek amacıyla 771 milyon Dolarlık ödenek istediğini hatırlattı:

“Bu parayla desteklenecek projeler arasında, alt yapının onarımı, Irak hükümetine bağlı başlıca bakanlıkların temel ihtiyaçların karşılanması ve hukuk düzenini yerleştirmeyi amaçlayan programlar bulunuyor.”

Senato Dışilişkiler Komisyonu Başkanı, Cumhuriyetçi Partili Senatör Richard Lugar, Irak’ta yeniden imar projelerine Amerika tarafından sağlanan desteğin çok sıkı bir şekilde denetlenmesi gerektiğini söyledi:

“Bu paraların açıkça belirlenmiş önceliklere göre dağıtılmasını sağlamalıyız. Yeni Irak hükümetiyle birlikte çalışmak suretiyle, kaynak kaybına yolaçan yolsuzlukla mücadele etmeliyiz. Askeri rolümüzü azaltırken, bölgesel ve yerel yöneticilerin, su, elektrik ve diğer alt yapı projelerini koruyabilmesini sağlamalıyız.”

Senato Komisyonu’nun, önümüzdeki günlerde Dışişleri Bakanı Condoleezza Rice’ın komisyonda bütçe konusunda bilgi vermek üzere yapacağı konuşma sırasında Irak’taki durumu yeniden gözden geçirmesi bekleniyor.

Bu arada Irak Yerel Yönetimler ve Bayındırlık Bakanı Nesrin Berwari kısa bir süre önce Washington’da yaptığı konuşmada, ülkesinin yeniden imarı yolunda sağlanan ilerlemeden övgüyle sözetti. Ancak yolsuzluk gibi sorunların varlığını da kabul eden Iraklı bakan şöyle konuştu:

“Her 10 Iraklıdan 7’si hayatından memnun olduğunu söylüyor. Yaklaşık üçte ikisi, işlerin önümüzdeki yıllarda daha da düzeleceğine inanıyor.”

Iraklı bakan, örnek olarak yaklaşık 25 milyon nüfuslu Irak’ta bugün en az 7 milyon kişinin temiz içme suyuna kavuştuğunu, oysa 2003 yılında Amerika’nın liderliğinde girişilen savaştan önce bu sayının daha düşük olduğunu söyledi.

XS
SM
MD
LG